धरान जग्गा काण्ड: हर्क साम्पाङ किन जोडिए?

धरानको सर्दु जलाधार क्षेत्रको ३४८ बिघा जग्गा हिनामिना र भूमाफियाको विवादमा धरान उपमहानगरपालिकाका पूर्वमेयर हर्क साम्पाङको नाम जोडिनुका मुख्य कारणहरू यस प्रकार छन्:

१. जलाधार क्षेत्रमा जबर्जस्ती वृक्षरोपण अभियानमेयर निर्वाचित भएपछि हर्क साम्पाङले धरानको खानेपानीको स्रोत जोगाउन भन्दै सर्दु जलाधार क्षेत्रमा व्यापक वृक्षरोपण अभियान चलाए। सोही क्रममा उनी आफ्नो टोलीसहित धरान-४ स्थित छोटी मोरङ डाँडा पुगेर बिरुवा रोप्न थाले। तर, त्यो जग्गा भूमाफिया र पुराना जग्गाधनीहरूले चलखेल गरी व्यक्तिका नाममा पुर्‍याइसकेका थिए।

२. जग्गाधनीसँगको प्रत्यक्ष टकराव र लछारपछारजलाधार क्षेत्र भनिएको तर मालपोतमा व्यक्तिको नाममा रातो लालपुर्जा रहेको जग्गा (विशेष गरी रोजिना अधिकारी र रोशन अधिकारीको नामको जग्गा) मा हर्क साम्पाङले जबर्जस्ती वृक्षरोपण गर्न खोजेपछि जग्गाधनी र साम्पाङका समर्थकबीच ठूलो विवाद भयो। जग्गाधनी महिलाले "मेरो निजी जग्गामा किन हस्तक्षेप गरेको?" भनी प्रतिवाद गर्दा नगर प्रहरी र नगरबासीले उनीहरूलाई लछारपछार गरेको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भयो, जसले यो मुद्दालाई राष्ट्रिय चर्चामा ल्यायो।

३. उच्च अदालतको आदेश र साम्पाङको अवज्ञाजग्गाधनीहरू आफ्नो लालपुर्जा लिएर उच्च अदालत विराटनगर गए। अदालतले "मुद्दाको अन्तिम टुङ्गो नलागेसम्म व्यक्तिको निजी जग्गामा अनधिकृत रूपमा प्रवेश नगर्नु र वृक्षरोपण नगर्नु/नगराउनु" भनी हर्क साम्पाङका नाममा अन्तरिम आदेश जारी गर्‍यो। तर साम्पाङले "अदालतको आदेशभन्दा धरानको खानेपानी र जलाधार क्षेत्रको संरक्षण ठूलो हो" भन्दै सामाजिक सञ्जाल र सार्वजनिक रूपमा आक्रोश पोखे, जसका कारण कानुनी र राजनीतिक वृत्तमा उनको नाम निकै विवादित बन्यो।

४. "भूमिलालपुर्जा भर्सेस प्राकृतिक स्रोत" को लडाइँहर्क साम्पाङले निरन्तर रूपमा यो जग्गा "सट्टाभर्ना पाइसकेका भूमाफियाहरूले हडपेको सरकारी सम्पत्ति हो" भन्दै आक्रामक अभियान चलाइरहे। अर्कोतर्फ, जग्गा किनेर बसेका सर्वसाधारण र पुराना धनीहरूले उनलाई "कानुन हातमा लिने अराजक व्यक्तिका" रूपमा चित्रण गरे।

अन्तिम परिणाम र साम्पाङको दाबीको पुष्टि:
लामो विवादपछि सन् २०२६ मे (वि.सं. २०८३ जेठ) मा सर्वोच्च अदालतको पूर्ण इजलासले उक्त ३४८ बिघा जग्गा पूर्ण रूपमा सरकारकै स्वामित्वमा फिर्ता गर्ने ऐतिहासिक फैसला सुनायो। सर्वोच्चको यो फैसलाले विगतमा हर्क साम्पाङले "यो सरकारी र जलाधारकै जग्गा हो, यहाँ भूमाफियाको चलखेल भएको छ" भनी उठाएको मुद्दालाई कानुनी रूपमा सही साबित गरिदिएको छ। यही कारणले गर्दा सर्दु जलाधारको जग्गा प्रकरण आउनासाथ हर्क साम्पाङको नाम अग्रपंक्तिमा जोडिने गर्दछ।